Wpływ leków na masę ciała.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), prognozy na 2030 rok informują o występowaniu otyłości u ponad pół miliarda osób. W roku 1996 było ich zaledwie 256 milionów. Z tym problemem zdrowotnym, borykają się wszystkie grupy wiekowe z całego świata.

Do rozwoju epidemii otyłości przyczyniają się czynniki środowiskowe (spożywanie produktów wysoko przetworzonych oraz brak aktywności fizycznej), genetyczne (występowanie otyłości u obojga rodziców skutkuje 80% wzrostem ryzyka występowania u dziecka natomiast dziecko szczupłych rodziców ma 7% szansy na występowanie otyłości), choroby oraz przyjmowanie leków.

Celem środków farmakologicznych jest zwalczanie dalszemu rozwojowi choroby, zwalczanie choroby oraz nieprzyjemnych dolegliwości, pomoc w zdrowieniu. Część leków może przyczyniać się do wzrostu apetytu czy pogorszenia nastroju, którego efektem jest przyjmowanie nadmiernej ilości pożywienia słabej jakości. Często chorzy pacjenci rekompensują sobie złe samopoczucie przyjmowaniem dodatkowych porcji pożywienia nie zważając na konsekwencje zdrowotne, zapominając o aktywności fizycznej. Należy zwrócić uwagę że przyjmowanie pokarmów, pełni funkcję psychologiczną na człowieka, często od najmłodszych lat stanowiło „nagrodę” lub „ukojenie”. Zachowania te propagowane są przez kolejne lata aż do dorosłości i stosowane są podświadomie.

Wśród leków obwinianych o przyrost masy ciała znajdują się:

Glikokortykosteroidy: grupa leków stosowana w celu uzupełnienia niedoborów hormonów, przeciwzapalnych, antyalergicznych, immunosupresyjnych, wykorzystywana również w reumatologii. Gromadzenie tkanki tłuszczowej występuje w obrębie brzucha, karku lub twarzy.

Leki antyalergiczne: celem ich jet redukowanie histaminy, której nadmiar prowadzi do występowania reakcji alergicznych oraz stanu zapalnego w postaci odczynu zapalnego. U pacjentów przyjmujący tego typu leki, często występują epizody niepohamowanego przejadania się.

Tyroksyna: związana z funkcjonowaniem tarczycy. Tarczyca wpływa na metabolizm oraz BMI. Zaburzenia hormonalne mogą przyczyniać się do niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Podanie tyroksyny przyczynia się do przyspieszenia metabolizmu czego rezultatem powinien być spadek masy ciała. Występowanie nadwagi lub otyłości jest rezultatem niewłaściwie skomponowanej diety przewyższającej całkowitą przemianę materii. W przypadku nadczynności tarczycy zastosowanie odpowiedniej dawki leku powinno ustabilizować metabolizm. Często jednak pacjenci z nadczynnością posiadają nieprawidłowe nawyki żywieniowe sprzed farmakoterapii kiedy to przyjmowali nadmiar pożywienia bez konsekwencji przyrostu masy ciała. Należy zwrócić uwagę na normalizację ilości przyjmowania posiłków ponieważ łatwo o wzrost BMI.

Tabletki antykoncepcyjne: progesteron zawarty przyczynia się do obniżenia nastroju czego rezultatem jest występowanie „zachcianek”. Wiele kobiet, które walczą ze złym nastrojem ma tendencje do podjadania, wysokoenergetycznych produktów bogatych w cukry proste oraz wysokiej zawartości tłuszczu. Przyczyniają się one do gromadzenia tkanki tłuszczowej i wzrostu wagi.

Wiele kobiet na początku stosowania doustnej antykoncepcji może odczuwać większą ochotę na wysoko energetyczne produkty, podobnie jak kobiety w ciąży. Dlatego warto zadbać o prawidłowe wzorce żywieniowe.

Leki na nadciśnienie: powodują zmianę profilu metabolicznego oraz wzrost wartości BMI. Pacjenci u których praca serca pod wpływem leków zostaje spowolniona, mogą doznawać szybszego uczucia zmęczenia, a w związku z tym wykazywać niechęć do podejmowania aktywności fizycznej.

Antydepresanty: w leczeniu depresji, nerwic, ataków paniki spowalniają metabolizm. Pokarm przyjmowany jest wolniej trawiony a nadmiar przyjętej energii, odkładany jest jako tkanka tłuszczowa. Pacjenci często uskarżają się na osłabienie, zmęczenie senność. Jest też grupa leków (Relanium, Neorelium), po przyjęciu wieczorem mogą pojawić się objawy „podjadania lunatycznego”. Osoby przyjmujące lek przyjmują w nocy znaczne ilości pożywienia nie będąc świadomymi zaistniałej sytuacji.

Leki przeciwpadaczkowe: przyjmowanie niektórych z nich zawierających kwas walproinowy powoduje wzrost insuliny w wątrobie oraz obniżenie poziomu glukozy w krążącej krwi, której skutkiem jest częste występowanie głodu.

Leki w leczeniu cukrzycy: cukrzyca typu 2 jest chorobą metaboliczną objawiającą się występowaniem hiperglikemii wynikająca z zaburzeń wydzielania lub działania insuliny. Utrzymanie prawidłowej masy ciała jest szczególnie ważne. Celem leków jest wyrównanie poziomu insuliny. Wzrost tkanki tłuszczowej koreluje ze wzrostem zapotrzebowania na insulinę. Istnieją grupy leków które stosowane są w początkowej fazie leczenia cukrzycy u osób z nadwagą lub otyłością w celu obniżenia masy ciała.

Stosowanie leków może przyczynić się do wzrostu masy ciała, należy jednak zwrócić uwagę na indywidualne oddziaływanie terapii na pacjentów. Wśród wielu z nich można zaobserwować pogorszenie samopoczucia lub też polepszenie czego skutkiem jest wzrost apetytu. Pacjenci u których diagnozuje się cukrzycę typu 2 trafiają w momencie kiedy towarzyszy im nadmierna masa ciała. Bardzo ważne jest aby nie odstawiać na własną rękę leków, gdyż może skutkować to pogorszeniem stanu zdrowia lub zagrożeniem życia. W przypadku antydepresantów wystąpienie „zespołu odstawiennego”, przyczyniającego się do nawrotu choroby. Modyfikacja zwyczajów żywieniowych, właściwie zbilansowana dieta oraz regularna kontrola masy ciała pod okiem dietetyka wiąże się z unormowaniem wagi, dzięki czemu lekarz prowadzący może dokonać zmniejszenia dawki leków.